เวลาพูดถึงชาติที่สำรวจดวงจันทร์ เรามักนึกถึงประเทศที่สร้างยานขึ้นไปทั้งลำ ไม่ว่าจะเป็นสหรัฐฯ จีน อินเดีย หรือญี่ปุ่น แต่จริง ๆ แล้ว การมีส่วนร่วมในภารกิจดวงจันทร์ไม่จำเป็นต้องเริ่มจากการสร้างยานอวกาศทั้งลำเสมอไป
Starstuff ตอนนี้เลยลองใช้เกณฑ์ง่าย ๆ ว่า ชาติไหนบ้างที่เคยมี Payload หรือ Scientific Instrument ของตัวเองร่วมเดินทางไปสำรวจดวงจันทร์ ไม่ว่าจะติดอยู่บนยานของตัวเอง หรือฝากขึ้นไปกับภารกิจของประเทศอื่น
เมื่อเปลี่ยนเกณฑ์แบบนี้ แผนที่ของชาติที่มีส่วนร่วมกับการสำรวจดวงจันทร์ก็เริ่มกว้างขึ้นทันที และทำให้เราเห็นว่า Lunar Exploration ยุคใหม่ไม่ได้เป็นเกมของประเทศที่มีจรวดหรือยานอวกาศครบทั้งระบบเท่านั้น แต่ประเทศขนาดเล็กก็สามารถเริ่มต้นจาก Detector, Telescope หรือ Scientific Payload เพียงชิ้นเดียว แล้วค่อย ๆ สร้าง Capability ของตัวเองขึ้นมาได้ แล้วถ้านับด้วยเกณฑ์นี้ ปัจจุบันมีชาติไหนบ้างในโลกที่มี Payload ไปสำรวจดวงจันทร์
