เมื่อหน้าประวัติศาสตร์ไม่ได้มีเพียงแค่การรบหรือการสร้างเมืองแต่ยังมี "รอยด่างพร้อย" และ "คดีปริศนา" ที่เคยสั่นสะเทือนไปทั้งพระนคร Thai PBS Podcast ชวนคุณร่วมย้อนเวลากลับไปสำรวจเงื่อนงำในอดีตกับรายการ "คดีฉาว...เมื่อคราวก่อน" สารคดีเสียงที่จะเปลี่ยนการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ให้ระทึกใจยิ่งกว่าที่เคย
รายการนี้เป็นการรื้อแฟ้มอาชญากรรมที่เคยเป็นข่าวอื้อฉาวและถูกโจษจันในสยาม โดยหยิบยกหลักฐานจากพงศาวดาร จดหมายเหตุ รวมทั้งงานเขียนของนักประวัติศาสตร์ชื่อดัง มาถ่ายทอดผ่านกลวิธีการเล่าเรื่องแนวสืบสวนสอบสวนที่ชวนติดตาม
คุณขนิษฐา รอดพิมพ์ ผู้ผลิตรายการ "คดีฉาว...เมื่อคราวก่อน"
ขนิษฐา รอดพิมพ์ ผู้ผลิตรายการ กล่าวถึงเสน่ห์ของคดีเหล่านี้ว่า ทีมได้คัดเลือกเรื่องราวที่เกิดขึ้นจริงที่น่าสนใจหลากหลายมิติ ซึ่งบางคดีเมื่อคลี่คลายแล้วทำให้เกิดความเปลี่ยนแปลงที่สำคัญรวมทั้งการปรับปรุงกฎหมายให้ทันสมัยและมีผลสืบเนื่องในเวลาต่อมา
"หลายคดีผู้ฟังอาจไม่เคยรู้เลยว่าเคยมีเรื่องแบบนี้เกิดขึ้นบนแผ่นดินสยาม มีตั้งแต่คดีสะเทือนขวัญระดับชาวบ้าน ไปจนถึงเรื่องอื้อฉาวในรั้วในวัง ข้อมูลเหล่านี้หลายเรื่องส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงสังคมและการปรับปรุงกฎหมายไทยให้ดีขึ้นมาจนถึงปัจจุบัน”
ตัวอย่างตอนที่แนะนำให้ฟัง คือ “คดีฆาตกรรม มิสเตอร์สมิธ” เรื่องราวเริ่มต้นจากการพบศพกัปตันจอห์น สมิธ ชาวอเมริกันที่ทำอาชีพนำร่องเรือ ลอยน้ำอยู่หน้าบริษัทบอร์เนียวย่านเจริญกรุงเมื่อวันที่ 6 มิถุนายน พ.ศ. 2412 สภาพศพถูกทำร้ายอย่างโหดเหี้ยมด้วยการถูกทุบศีรษะและแทงที่ลำคอ จนนำมาสู่การสืบสวนหาตัวคนร้าย ตำรวจได้จับกุมผู้ก่อเหตุคือนางเชี่ยว ภรรยาชาวไทยพร้อมกับชายชู้และคนรับใช้อีก 2 คน
พบว่าแรงจูงใจเกิดจากความแค้นที่นางเชี่ยวถูกทุบตีทารุณมาตลอดหลายปี จึงวางแผนกับชายชู้ล่อลวงสามีมาฆ่าแล้วถ่วงน้ำ สุดท้ายศาลและตัดสินประหารชีวิตทั้งสามคน แต่คดีนี้กลับเกิดความพลิกผันเมื่อชาวต่างชาติในสยามและกงสุลสหรัฐฯ เข้ามาแทรกแซงคดีด้วยความเห็นใจนางเชี่ยวที่ถูกทารุณ
อีกทั้งไม่ต้องการให้ลูก ๆ ต้องตกเป็นทาสหลวงตามกฎหมายไทย ผลสุดท้ายชายชู้และคนรับใช้ถูกประหาร แต่นางเชี่ยวได้รับการลดโทษเหลือจำคุก 3 ปีและถูกประกาศให้เป็นผู้ที่ "ตายไปจากโลกทางกฎหมาย" เพื่อให้ลูก ๆ ของเธอได้รับมรดกแล้วไปใช้ชีวิตที่สหรัฐอเมริกาในฐานะพลเมืองอเมริกัน
เหตุการณ์นี้ทำให้รัชกาลที่ 5 ทรงเห็นความจำเป็นในการปฏิรูปกฎหมายและระบบศาลไทยให้เป็นสากล เพื่อแก้ไขปัญหาการบังคับใช้ สิทธิสภาพนอกอาณาเขต ที่มีช่องว่างให้ชาวต่างชาติสามารถแทรกแซงกระบวนการยุติธรรมของไทยได้ อีกทั้งเพิ่มอำนาจให้กระบวนการยุติธรรมไทย สามารถดำเนินคดีกับชาวต่างชาติที่กระทำความผิดในแผ่นดินสยามได้ด้วย
รวมถึง ตอน “อำแดงเหมือน” เป็นเรื่องราวเกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2408 เมื่อ "เหมือน" หญิงสาวลูกชาวสวนเมืองนนทบุรี ถูกพ่อแม่บังคับให้แต่งงานไปเป็นอนุภรรยาให้กับนายภู ลูกเศรษฐีเพื่อใช้หนี้พนัน ซึ่งสามารถทำได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย "ผัวเดียวเมียหลาย"
ในสมัยนั้น แต่อำแดงเหมือนปฏิเสธเพราะเธอมีคนรักอยู่แล้ว ความขัดแย้งรุนแรงขึ้นเมื่อพ่อแม่ของอำแดงเหมือนเปิดทางให้นายภูฉุดคร่าตัวเธอไปถึงสองครั้ง เธอหาทางหนีรอดมาได้ แต่กลับถูกพ่อบังเกิดเกล้าทุบตีและใช้ปืนขู่เอาชีวิต บังคับให้แต่งงาน
ต่อมานายภูได้ฟ้องเท็จต่อศาลเมืองนนทบุรีว่าอำแดงเหมือนเป็นภรรยาของตนที่ถูกนายริดลักพาตัวไป ทำให้ทั้งสองคนถูกขังและกลั่นแกล้งสารพัดเพื่อกดดันให้ยอมรับเป็นเมียนายภู
อำแดงเหมือนได้ลักลอบหนีจากห้องขังมุ่งหน้าสู่พระนครเพื่อ ทูลเกล้าฯ ถวายฎีกาต่อรัชกาลที่ 4 เมื่อวันที่ 10 ธันวาคม พ.ศ. 2408 พระองค์ทรงมีพระราชวินิจฉัยคืนความยุติธรรมให้เธอได้ครองคู่กับนายริดตามความสมัครใจ พร้อมทั้งทรงมีพระบรมราชโองการที่ถือเป็นการปฏิรูปกฎหมายไทยครั้งสำคัญ
โดยระบุว่า "บิดามารดาไม่ได้เป็นเจ้าของบุตรชายหญิง ดังหนึ่งคนเป็นเจ้าของโคกระบือช้างม้า จะตั้งราคาขายตามชอบใจไม่ได้" คดีนี้จึงกลายเป็นจุดเริ่มต้นของการยกเลิกกฎหมายเก่าที่กดขี่สตรีในสังคมชายเป็นใหญ่และปูทางสู่เสรีภาพของหญิงไทยในการเลือกคู่ครองรวมถึงการตัดสินใจหย่าร้างนับแต่นั้นเป็นต้นมา
ด้านคุณโสภิต หวังวิวัฒนา ผู้จัดการฝ่ายสื่อเสียง กล่าวว่า รายการนี้เป็นหนึ่งในรายการที่ผ่านการคัดสรรจากกระบวนการ Commissioning เพื่อเปิดโอกาสให้ผู้ผลิตอิสระได้มาเป็นทีมร่วมผลิตผลงานกับไทยพีบีเอสพอดแคสต์ที่น่าสนใจให้ผู้ฟังโดยใช้เสน่ห์ของเสียงเล่าเรื่อง มีจำนวนทั้งหมด 20 ตอน
ร่วมพิสูจน์ความจริงที่เคยถูกโจษจันกันมานับร้อยปีไปพร้อมกันใน "คดีฉาว...เมื่อคราวก่อน" ทุกวันพฤหัสบดี เวลา 18.00 น. ทุกช่องทางของ Thai PBS Podcast
คลิกชมและฟัง Podcast
Website | https://thaip.bs/kadeechao
Application | https://thaip.bs/AppThaiPBSPodcast
YouTube | https://thaip.bs/kadeechaoyt
Spotify | https://thaip.bs/kadeechaosp
Apple Podcast | https://thaip.bs/kadeechaoap
